Salvador Illa: o home que queria reinar

As eleccións do pasado domingo en Catalunya celebráronse baixo o mesmo signo de excepcionalidade que as de outubro 2017. Entón a cidadanía acudiu a depositar o seu voto coa espada de Damocles do artigo 155 e a autonomía intervida polo goberno de Mariano Rajoy sobre as súas cabezas, e as deste 14F tiveron lugar en pleno estado de alarma pola emerxencia sanitaria que nos embarga, debido á teimada oposición dos socialistas a aprazalas. Dous rexistros que para nada falan dunha ideal democracia plena, tan cacareada ultimamente polas autoridades. A participación, amplísima fai catro anos (79,09%), e magra hoxe (53,53%), confirman unha dobre norma non escrita: que contra a inxustiza e o despotismo lóitase mellor, e que o instinto de supervivencia é a lei suprema na natureza humana. Con esas constantes vitais hai que ler o veredicto destes comicios, sabendo que o mapa nunca é o territorio. Porque unha vez repartidas as cartas tras o escrutinio, na democracia sen valores do común que nos acuña, a cuestión redúcese a explorar todas as combinacións posibles que somen 68 escanos para avalar o gran xogo de poder.

A falta de asignar o VAR dos votos por correo, o marcador en escanos quedou así: PSC (33); ERC (33); JxCAT (32); Vox (11); CUP (9); En Comú Podem (8), Cidadáns (6) e PP (3) A alienación gañadora (tres en raia: PSC; JxCAT e ERC) supón un éxito compartido. Por unha banda, dá satisfacción a Madrid ao confirmarse os prognósticos sobre o candidato Illa como socorrista de último recurso do socialismo catalán. E ao mesmo tempo deixa case en táboas o plebiscito subliminar aberto entre a liña Carles Puigdemont, partidario de manter vivo en contencioso co Estado central, e a que postula Oriol Junqueras, en liña na procura de vieiros menos atropelados para asaltar os ceos en cómodos prazos. O demais, é mercadoría de segunda división a beneficio de inventario.

Só desde o cerimonial de confusión que se instalou en Catalunya cabe asimilar o feito de que as recentes eleccións coroasen a alguén cuxo mérito inmediato é ser un dos peores xestores da pandemia de toda Europa. Un ministro de Sanidade á fuga que nin sequera sabe que non sabe nada, como pregoaba aquel manifesto da clase médica: “En Sanidade estás ao mando mas non o sabes”. “O efecto Illa” terá o seu inefabel aquel, e moito dese share de audiencia (cota de pantalla) ten a ver co “ das enquisas lanzadeira do CIS cociñadas polo chef Tenazos. Estamos ante un raro exemplo de publicidade negativa baseado nas utilidades do algoritmo “gústame”. Un extravagante escarcéu que balanza sobre o paifoco  narcisista “que falen de un, mesmo que sexa mau”. Cousas da política espectáculo e as mentes planas. Auténticos carpantas, cando saen nos telexornais deixan de ser don ninguén para empoleirar como celebridades. Na antiga Grecia, o normal era xusto o contrario. Mesmo aos representantes do pobo que o facían ben se lles sometía a unha severa marcaxe para baixarlles os fumes. Un triunfador como Temístocles, o lendario heroe da batalla de Salamina, tivo que sufrir o ostracismo co fin de volverlle á realidade do día a día.

Aínda que o empurrón inducido de Illa non é o único que sorprende nesta kermese heroica. Despunta tamén unha vertente case escatolóxica. O rigodón protagonizado polos que outrora espancar  a quen puña urnas na rúa o 1-0 convertidos hoxe en ferventes cruzados do 14-F así caian chuzos de punta. Por non falar dos tobogáns demoscópicos, igualmente atrabiliarios. Como o feito de que o chupinazo de Ciudadanos nas anteriores autonómicas converteuse agora nun colosal trompazo para Arrimadas e a súa esquelética escuadra (esborrállase en 30 escanos), e que o partido liderado por Illa (rube outros 16 escanos) reivindique o legado dun PSC que protagonizou o primeiro escándalo de corrupción política en España por financiamento ilegal. Alá polos anos noventa con Filesa, Malesa e Time Export, levándose por diante a varias eminencias da súa executiva. Iso si, en incomparable medida coa sospeita que neste momento procesual acosa á súa presidenta, Núria Marín, incursa nunha trama de malversación de caudais públicos. Cabezas trocadas.
Esta foi a primeira convocatoria electoral en que o sainetesco “non é non” malla no Partido Socialista e non ao Partido Popular. Antes foron o Pacto do Tinell, o Tripartito e o xenuíno negacionismo de Pedro Sánchez que lle levantou á presidencia do goberno traizoándose a si mesmo nada máis rexeitar calquera posibilidade de pacto coa minguante formación de Pablo Igrexas. Xa vai sendo habitual que cada vez que hai unha consulta autonómica as “ de Podemos deixen moito que desexar. Ocorreu nas pasadas galegas e vascas, e pode dicirse que o resultado do 14-F déixaos mais unha vez a velas vir, a pesar de contar co unicornio do concello barcelonés. Unidos Podemos e os seus satélites compoñen un raro espécime federalista que Goberna a nivel de Estado sendo practicamente testemuñal fose de Madrid, onde segue labrándose un decadente porvir. O contrario que o crescimento da CUP, outra vez decisiva para a gobernabilidade en Catalunya. Iso si, como pasa a nivel xeral, tamén en Catalunya o bloquismo serve de rampla de aterraxe para a extrema dereita de Vox, que entra no Parlament e “sorpassa” e fulmina ao PP. Instalouse aquí como cuarta forza, con grupo próprio e representación no catro provincias do territorio catalán, un chanzo menos do que ocupa no Congreso, alí mesmo por diante de Cidadáns e Unidas Podemos. Salto cualitativo que permitiu a Santiago Abascal oficiar de árbitro para que o deostado Executivo <<socialcomunista>> revalidase o decreto lei que puña en mans de Pedro Sánchez a xestión do “Plan Marshall” da Unión Europea (UE).
Nen eixo esquerda-dereita, nen eixo acima-abaixo, nen se quer o eixo unitarismo-independentismo, a política non é a rosa dos ventos e moito menos un catavento. Os resultados das eleccións en Catalunya evidenciaron que o único eixo que pode facer avanzar á sociedade pasa polo recoñecemento na práctica do principio de autodeterminación. Algo tan sinxelo e democrático como o que fixeron ultimamente os escoceses ao votar para independizarse do Reino Unido ou o que, no extremo contrario, consumaron os británicos ao pronunciarse sobre a saída da Unión Europea. Encanto desde arriba teiman en estigmatizar o dereito a decidir, mantendo inalterabel unha constitución concibida como unha gaiola de ferro da sociedade civil, seguiremos partidos polo eixo. Iso que Salvador Illa, o home que quixo reinar, cualificou premonitoriamente de “descabellado” nunha recente entrevista (El País, 7 de febreiro de 2020).