“Amontoando plumas chega a afundirse unha barca”
(Refraneiro chinés)
A historia non se repite nin tropeza, nin como farsa nin como pirueta. Ninguén se baña dúas veces no mesmo río aínda que o remonte o salmón. Por iso a alegoría que serviu a Marco Bellocchio para escenificar a loita de clases na Italia dos anos de chumbo non serve para a China dos dous sistemas. Agora no xigante asiático non impera a liña maoísta da revolución cultural que encandeou a moitos intelectuais europeos (Foucault foi un deles co pontífice Sartre, antes de apampar con semellante fruición co jomeinismo). Aquí e agora, este país que pesa como todo un continente é unha megapotencia capitalista. Sui generis, pero de estrita observancia neoliberal no económico. Tanto que está a un telexornal de facerse coas rendas do sistema-mundo. Iso si, baixo a dirección e liderado do sempiterno Partido Comunista.
Niso, poucas bromas. O comunismo realmente existente, onte, hoxe e posiblemente mañá, segue sendo en esencia puro e duro capitalismo de Estado. O único vixente, se descontamos a ese reino paranoico de Shangri-A que se sitúa ao norte do paralelo 38. Cuba é outra dimensión, socialismo autárquico, tórrido, alegreiro e ás veces disparatado (Fidel Castro decretou 3 días de loito nacional pola morte de Franco). Con esta cartografía, pregúntome se cando o vicepresidente do goberno, Pablo Igrexas, proclama desde a tribuna do Congreso que sente orgulloso de toda a historia do comunismo, refírese só ao xa superado ou está a facer chiscadelas a Pequín polo que puidese suceder. Gato negro, gato branco, o importante é que cace ratos. En calquera caso, o chocante é que, mentres a ninguén se lle ocorrería facer unha loa do fascismo nun parlamento democrático (aínda que se tache de 2formal”), ponderar a vulto as fazañas do estalinismo resulte até progresista.
Nos últimos tempos, cando paso pola madrileña praza de Cibeles, adoito determe uns instantes a contemplar a un home anuncio que afai plantarse xunto ao caldeirón que lembra aos mortos polo coronavirus. É un mozo chinés que porta unha pancarta onde pode lerse “Como o Partido Comunista Chinés pon en perigo ao mundo”. Pero parece invisible para a xente que transita por alí, coma se fose un trastornado cun extravagante disfrace do Nadal. Ninguén lle fai o menor caso, e os que reparan na súa presenza adoitan despacharlle un xesto de indiferenza cando non de desprezo. Picado pola curiosidade un día atrevinme a preguntarlle pola razón da súa insólita e pesada protesta. Comentoume que era membro da etnia uigur e que coa súa acción procuraba denunciar a criminal política do goberno comunista contra o seu pobo, que leva anos sendo obxecto de persecución, desprazamentos masivos e internamento en <<campos de reeducación>> onde son obrigados a realizar traballos forzosos para multinacionais como Nike ou Apple. Todo iso ante a indolencia da comunidade internacional.
O que debía facer sido o ano calamidade do réxime chinés ha resultado ser unha das mellores épocas da súa historia recente na carreira cara ao podio planetario. E non só por ser o epicentro do mortífero coronavirus, enganar ao resto mundo ocultando o momento concreto da súa irrupción e falsear estatísticas xeoestratégicas, senón e sobre todo por vetar até hai unhas semanas que os expertos da Organización Mundial da saúde (OMS) viaxasen a Wuhan para descifrar in situ a orixe aínda misteriosa da pandemia. Só con eses antecedentes, calquera outro Estado estaría agora mesmo incurso baixo sospeita como altamente tóxico para a convivencia. Pero no seu caso o balance foi outro moi diferente: as lanzas tornaranse canas. Porque 2020 foi tamén o tempo en que a estatocracia chinesa arroiou ao soberanismo democrático en Hong-Kong e seguiu profundando na represión contra todo tipo de disidencia ou crítica (modelo que está a copiar Putin cualificando de axentes estranxeiros a membros de ONGs e activistas en favor dos dereitos humanos), elevando á categoría de xenocidio a fustrigación aos integrantes da minoría musulmá uigur (https://elpais.com/internacional/2019/11/24/actualidad/1574585084_949708.html). Como mostra do carácter totalitario do réxime de Pequín, o último Informe Anual de Amnistía Internacional referido ao ano 2019 dicía o seguinte: “China seguiu sendo o maior executor mundial, aínda que se descoñece a verdadeira magnitude do emprego da pena de morte nese país, ao estaren clasificados os dados relacionados con ela como secreto de Estado; a cifra oficial de, polo menos, 657 execucións non inclúe os miles de execucións que, presumiblemente, tiveron lugar en China”. Distintas organizacións humanitarias falaron do tráfico de órganos das persoas executados como unha práctica do seu sistema prisional, en especial con presos da “seita” Falung Gong.
Con ese luctuoso panorama chama a atención a política de apaciguamento con que é tratado o coloso chinés no concerto mundial, apreciándose unha sorte de tropismo inducido ao seu favor como consecuencia da política comercial revanchista e proteccionista despregada en Estados Unidos durante a administración Trump contra o seu competidor mandarín. Nese contexto cabe inscribir o recente tratado para liberalizar os investimentos entre China e a Unión Europea (case ao mesmo tempo en que Bruxelas oficializaba o Brexit), onde moitos expertos ven unha vitoria simbólica de Pequín a cambio de vagas e xenéricas promesas na orde mercantil, político e ambiental. É o segundo gran pacto liderado por Pequín no seu sprint dos últimos meses, tras o alcanzado o pasado novembro con outros 14 países de Asia e Oceanía para conformar a Asociación Económica Integral Rexional (RCEP), o maior acordo comercial da actualidade, que engloba o 30% do PIB total e 2.100 millóns de consumidores.
Contrariamente aos que prognosticaron ao comezo da crise sanitaria algúns profetas posmodernos da revolución pendente (Slavoj Zizek dixit), a pandemia foi un achado favorabel para o capitalismo de última xeración (https://www.federacionanarquista.net/cuando-o-capitalismo-rescátanos-por-rafael-cid/). Non só os ultrarricos aumentaron as súas fortunas nun 27%, unha auténtica recuperación en V, e a xente hase empobrecido aínda máis. Tamén as principais bolsas de Estados Unidos (Wall Street) e Alemaña (Frankfurt) acabaron o ano en máximos históricos. E sobre todo entronizouse definitivamente o rol social das grandes corporacións tecnolóxicas. Que lonxe de verse xa como unha ameaza á privacidade e como destrutora de emprego, agora comparece grazas ao obrigado distanciamento social e ao teletraballo como a solución aos nosos males. Por non falarmos do enorme negocio das farmacéuticas, cuxo mercado potencial e real somos e cada un dos terrícolas, sen que cedesen as súas patentes privadas para dominio público. Ou da tentación neocolonial que ofrecen as vacinas da Covid-19 para aquelas potencias que aspiren alargar a súa área de influencia en países que non dispoñen dos recursos necesarios para adquirilas no mercado nin loxística para xestionalas.
O resultado: China e vicina. O sorpasso do coloso asiático na súa longa marcha cara á cima global ten bases sólidas: foi o único país desenvolvido que recuperou todo a riqueza perdida durante o 2020 mentres os seus homólogos afundíronse en recesións nunca vistas; é o puto capo na decisiva revolución dixital do 5G que permitirá conectarnos a todo, permanentemente e no menor tempo posible; posúe a maior reserva de divisas do orbe e, o que é máis preocupante, ten un dos gobernos con menos escrúpulos do mundo. Razóns todas elas que abalizan un apaciguamento con precedente no que practicaron nos anos trinta do século pasado as democracias occidentais ante a emerxente Alemaña nacionalsocialista. Outra agresiva ditadura cuarteleira de partido único como a que patrocina aquí e agora o Partido Comunista Chinés (PCCH) despois de pasar a Gran Muralla.
No dereito internacional está a imporse unha especie de nova Doutrina Estrada transcendente. Un laissez faire-laissez passer que ignora a regulación de organismos que, como Nacións Unidas, establecéronse para protexer e promocionar os dereitos humanos. Esta política de feitos consumados pon diante os intereses materiais fronte a calquera outra consideración de tipo ético ou político. Ósmose e consensos preñados de ascendencia e notoriedade pública grazas ao discurso amorfo e cómplice dos medios de comunicación de masas que atenden á máxima evanxélica que a túa man esquerda ignore o que fai a dereita (Mateo 6,3). Asín un diario de calidade como El País pode usar as páxinas da sección de internacional para informar con teimosía dos múltiples abusos do goberno chinés (“Presos obrigados a cambiar de nome en China”, 26/11/2020 e “Condenada a catro anos xornalista chinesa por informar sobre a pandemia2, 29/12/ 2020), e á vez lucrarse ao inserir mensualmente nas súas páxinas o suplemento China Watch, un panfleto propagandístico “elaborado pola República Popular China” para divulgar urbi et orbi o seu modelo civilizatorio.
Un respeito polo abandeirado uigur de Cibeles.
