En economía conxúgase “ceteris paribus” (se o resto non variar). En política “a heranza recibida”, para tirar bolas fóra. Fórmulas varias coas quex ustificar o incumprimento sobrevindo “onde dixen digo, digo Diego”. A escusa non petita para saír airoso de promesas feitas e logo defraudadas. Nos últimos tempos é frecuente recoñecelo na retórica da clase dirixente baixo a especie “ninguén o viu vir”, que vale o mesmo para un roto (a crise financeira do 2008) que para un descosido (a pandemia do 2020). Un seguro a todo risco co que flotar como unha cortiza por augas bravas e cloacas sen por iso caer no merecido descrédito.
Estas son as xerais da lei. Pero existen outras variantes ad hoc. Unha das máis socorridas consiste en pór o listón exaxeradamente alto para logo achegar altruistamente as posicións. É o que adoita facerse cando “negocian” ERE de maior cuantidade os axentes sociais en comandita. Briga de xogadores empedrada cos “globos sondaxe” lanzados polos medios afíns para testar á opinión pública, permitindo que gañen eles á conta do contribuínte. O ardil consúmase pondo énfase no rexeitamento que o executado provoca nos rivais, coma se a protesta do contrario fóra por se soa garantía de excelencia do propio. Bipolaridade sempre rendible para quen están no poder.
Vamos colocar uns exemplos de hoxe que traen causa do Goberno de coalición PSOE-UP, ancorados na versatilidade do relato. Un: pretender que alargar un ano máis a vida útil das centrais nucleares leva fixar unha data para o seu peche definitivo. Dous: blasonar de estender a prohibición de desafiuzamentos até o final do estado de alarma, como na primeira onda da pandemia, obviando que durante o tempo de confinamento domiciliario impedíase saír de casa e os xulgados non practicaban lanzamentos porque estaban inoperativos. E tres: prorrogar automaticamente o acordo das Bases Militares con EEUU porque “crean postos de traballo” (ministro Alberto Garzón dixit). Con argumentos tan preclaros poderíase validar a crítica da dereita contra a Lei Celaá: deixar o ensino da relixión só como oferta obrigatoria non avaliable destrúe emprego, o dos profesores da “materia”.
Estes daguerrotipos ponnos en situación para enmarcar a nova norma educativa no terreo do transformismo político: “ladran, logo cabalgamos”. É claro que Lomloe rectifica algunhas das barbaridades que introduciu o adoutrinamiento carca da Lei Wert (entre outras a catequese nas aulas seguindo o ronsel da franquista Formación do Espírito Nacional). E non é esa a súa única virtude. Pero de aí a considerar a de Celaá o colmo do progresismo hai un abismo torticeiro. Nin no referente á escola concertada nin no que ten que ver co ensino da relixión, o avanzo acada o limiar do cambio real desexabel. O que fixo a ministra que dá nome á cousa (outra vez o fulanismo lexislativo como marca da casa) é concordar sen acordar. Ela mesma confésión: “É unha lei que busca o equilibrio e non aceptou posicións maximalistas presentadas por algúns grupos. Por exemplo: que a relixión salga da escola ou que se peche a concertada” (O País, 22/11/2020).
Meu dito meu feito. Porque no fundamental o Executivo PSOE-UP practicou o contrario do que ambos os partidos, por separado, anunciaron desde as troneiras da oposición. “Os socialistas denunciasen os acordos coa Santa Sé cando regresen ao poder”, dixo Alfredo Pérez Rubalcaba en resposta á cacicada de Wert. Consciente de que non existiría a aconfesionalidade do Estado, como pregoa o artigo 17, punto 3 da Constitución, mentres primasen os acordos nacionalcatolicistas co Vaticano. E tanto máis se atendemos ao declarado polos líderes de Podemos e Esquerda Unida, seguindo aos seus respectivos programas. Pero iso non é o que PSOE e UP acaban de aprobar. Nin se lle parece. A Lei Celaá non acabou coa subvención con diñeiro público á concertada (uns 6.000 millóns), só púxolle deberes para arrombar o malgasto que significaba esa modalidade de escola privada. Tampouco sacou á relixión das aulas, deixando ese papel para as familias, igrexas, mesquitas ou sinagogas, a traspor o espírito e a letra do artigo 27, punto 3 da Constitución (“Os poderes públicos garanten o dereito dos pais para que os seus fillos reciban a formación relixiosa e moral que estea de acordo coas súas propias conviccións”). O que fixeron é sacarse da manga un sucedáneo vehicular que deixa en “oferta obrigatoria e non avaliabel” o que na Lei Wert era “obrigatorio e avaliabel”.
Soster, como afirma a ministra do ramo, que “a nova lei de Educación cambia a filosofía elitista por equidade”, é un magreo terminolóxico parecido ao que implica chamar educación diferenciada á segregación por sexos, como sostén a neocayetana caravana laranxa. Nin o uno nin o outro, o que informou á oitava modificación legal ao redor dos atributos da escola concertada é unha especie de concordato low cost entre ambas as beiras ideolóxicas. Un ten con ten. E é que custa moito ir contra a propia natureza. Foi o goberno socialista de Rodríguez Zapatero o que cebou os privilexios da igrexa católica ao aumentar do 0,5% ao 0, 7% a asignación tributaria no IRPF. Da mesma maneira que sendo conselleira de Educación no Executivo vasco de coalición PSOE-PNV, entre 2009 e 2012, foi Celaá a que autorizou alí 42 escolas concertadas máis, contribuíndo decisivamente a que o 42% do alumnado actual en Euskadi utilice a rede público-privada do ensino.
Todo porque o Concordato asinado entre Franco e a Santa Sé en 1953 sobrevive nos vixentes Acordos co Vaticano, o preconstitucional de 28 de xullo de 1976 e o dubidosamente constitucional de 3 de xaneiro de 1979 (ninguén acredita que só tres semanas despois do referendo sobre a Carta Magna xa estava pronto o sacrosanto pacto). Chama a atención que a unanimidade con que foran aprovadas naquele dia as recomendacións do Pacto de Toledo sobre a previdencia pública teña sido pouco comentada por aqueles que disputan tanto a Lei Celaá.
