off
Estado, Movementos sociais, Opinión, Política — 23 Setembro, 2019 at 6:50 a.m.

Sánchez apaña-todo e a “Operación Errejón”

by

En abril do 2018, Íñigo Errejón negaba rotundamente estar implicado nun plan para desbancar a Pablo Iglesias do control político e orgánico de Podemos xunto a Carolina Bescansa, como figuraba nun borrador filtrado por erro pola dirixente da coalición morada na súa canle de Telegram. Apenas ano e medio máis tarde, o pasado domingo 22 de setembro de 2019, Pedro Sánchez enviaba unha carta aos militantes socialistas culpando á dereita e a Unidas-Podemos de bloquear a investidura pola esquerda, á vez que pedía ás bases que mobilicen o electorado progresista. Se Unidas Podemos fai o xogo á dereita, como suxire o sanchismo rampante, quen senón o partido de Errejón será o compañeiro de viaxe para captar ao votante en que pensa Ferraz?

Nas sociedades de masas da era dixital os partidos políticos non existen. Xa non hai polis nen cidadanía stricto sensu, mas democracias de mercado con partidos-empresa como canles de representación e participación. Plataformas de captación de votos en crúa competencia polo poder. Organizacións que viven “de” a política e non “para” a política. Para apañar o botín que supón controlar a Administración do Estado a todos os niveis. Quero dicer, o dereito a decidir lexislando, ora regulando ora desregulando, sobre activos de bens e servizos, públicos e privados. Coa derivada da fidelización das súas estruturas institucionais con persoas da súa confianza (afiados, amigos e conversos). Robert Michels e Moisei Ostrogorski a principios do século XX, e Josep A. Schumpeter despois, estudaron o fenómeno con valor aínda non superado.

Hoxe o principal nun partido que aspire a gobernar é establecer unha eficaz dirección estratéxica. Iso precisa, de entrada, contar cunha marca ben situada e un liderado corporativo recoñecido polo gran público cos que dar valor á acción (aí intervén de maneira decisiva o agit-prop dos medios de comunicación) e manter a taxa de beneficio. Con semellantes alicerces, o reto consiste en surfear a rotina habitual dos investimentos a longo prazo: introducir novos produtos para satisfacer á cambiante demanda; modernizar operativas de acceso ao consumidor; expandirse a novos mercados; optimizar sistemas de organización interna; e capturar xacementos de materias primas de reserva. Traducido á linguaxe partidista, ese traballo deséñano e preparan unha lexión de sociólogos, publicistas, demoscópicos, economistas, psicólogos, xornalistas e consultores multidisciplinares en nómina.

O problema vén cando, por razóns de crises sobrevindas, de rivalidade entre grupos ou de imprevistos, a partido-empresa ve comprometido o seu obxectivo finalista ao non superar o limiar de control político tras a criba das eleccións. Entón adóitase recorrer á ferramenta da “integración horizontal”. Consiste en satelizar aos seus intereses a outra organización que, aínda que con marca, liderado e mercados diferentes, pode reforzar a súa influencia no sector que aspira a hexemonizar. Xeralmente iso execútase despois dunha asisada análise de mercado. Algo que, no caso dos negocios políticos leva a previa realización de sondaxes estímulo-resposta e outros mecanismos de prospectiva sobre o nicho de potenciais aderentes.

Algo disto albíscase no “non, é non” con que Pedro Sánchez despachou a Pablo Iglesias para ir aos comicios do próximo 10 de novembro. Parece lóxico que unhas novas eleccións cos mesmos partidos, líderes e candidaturas, deran iguais ou parecidos resultados. A orde dos factores non alteraría o produto. A chave, entón, é realmente sabe se repetirán touros, toureiros e bandarilleiros ou se a dirección estratéxica cambiará o guion. A presenza á fronte do comité electoral socialista de Iván Redondo, o gurú da mercadotecnia política que o presidente en funcións colocou como xefe de Gabinete en Moncloa, indica que a cousa non quedará aí. Algo inventarán para alterar a relación de forzas e a consecuente percepción que impediu o desbloqueo. Na pasada convocatoria do 28-A o coello que Redondo tirou do chapeu foi chamado “trifachito”, e funcionou como un tiro. Mas agora esa munición está case caducada e terán que ir a outras artes para que o trofeo do poder recaia mais unha vez  no sanchismo. Como, por exemplo, incentivar a integración horizontal da casa común.

Mas antes de enfrentar a OPA en diferido que supón esa integración eleitoral temos que prestar atención ás manobras que se executan para abonar o terreo. No caso do actual PSOE foron por partida dobre. Por unha banda, o diario “amigos para sempre” encargouse de tomar o pulso ao mercado electoral mediante globos-sonda temáticos que aparecían nas súas páxinas como exclusivas xornalistas, sendo en realidade meros “canutazos” de Ferraz. A ese negociado pertencen as noticias esparexidas nos últimos meses polo País procedentes do ministerio de Fomento (unha das carteiras que máis publicidade licita nos medios). A primeira falaba de penalizar fiscalmente a propietarios con vivendas baleiras, e a última referíase á intención de cobrar por usar a rede de autoestradas públicas sen redución da carga impositiva que existe para sufragalas.
Xunto a esas escaramuzas, Pedro Sánchez e o seu equipo esgrimiron outras mañas para adoptar un perfil de partido apaña-todo ou partido-ónibus (catch-all ou big tent) que permitise drenar as capacidades de Unidas Podemos, o rival á súa esquerda que conta cunha considerable canteira nos movementos sociais. A apuntar o intento de subordinar a marea violeta (“o feminismo non é de todas, bonita,  socialistas choiarono”); as chiscadelas aos millóns de pensionistas; e a promiscuidade con colectivos da sociedade civil mentres se censuraba a tarefa humanitaria da ONG Open Arms (“non ten permiso para resgatar”). Tres fontes de inspiración para optimizar o sanchismo que representan unha cota de mercado político case decisiva nas urnas. Á marxe dos chamados “venres sociais” como método de sortear a prohibición de publicidade institucional en períodos electorais.
A dinámica do modelo apaña-todo esixe unha ambigüidade calculada, adoptar unha ideoloxía pendular, que non errática. De feito o primeiro experimento en catch-all en España foi o da Unión de Centro Democrático (UCD) de Adolfo Suárez. Trátase de mostrarse capaz de ofertar unha representación de intereses de amplo espectro, que en UCD se materializou aprobando medidas que parecían contradicir as súas orixes tardofranquistas (A Lei de Reforma Universitaria, a Lei do Divorcio ou a de Reforma fiscal). Oscilación que estivo visible no actuado por Sánchez en distintos momentos da súa traxectoria. Inicialmente, ao abrirse a Cidadáns como aliado acordando un paquete de 200 medidas para “un goberno reformista e de progreso”, malia que nese momento Unidas Podemos era a segunda forza con representación parlamentaria e Rivera abanderaba a terceira en discordia. E recentemente, no amargo de negociacións cara á investidura con UP que deveu nunha carreira de obstáculos preconcibida para desarborar á confederación de partidos de Pablo Iglesias.
A aposta de Sánchez para o 10-N, gañadora sobre o papel, implica riscos e o tándem Ferraz-Moncloa sábeo. O máis directo para os seus respectivos intereses é que a desafección e a fartura coa clase política (máis caste que nunca) que expresan todas as enquisas tradúzase maioritariamente en absentismo de esquerdas. E a máis grave para o conxunto da sociedade sería que ese descrédito democrático fortalecese a un populismo ultra e en concreto aos neofranquistas de Vox que se presupuña en declive. Lembremos que o partido de Santiago Abascal irrompeu na política nas pasadas eleccións andaluzas de 2018, precisamente aproveitándose do clima de rexeitamento cultivado pola corrupción do bipartidismo e o papel antisocial que desempeñaron tanto o PSOE como o PP ao xestionar a favor dos poderosos a crise económica. Ese malestar pode verse cebado agora coa negativa do PSOE a formar goberno de coalición coa formación de esquerda que lle regalou o triunfo na moción de censura contra Rajoy, a súa “parceiro preferente para un goberno progresista”.
E aquí entra a “operación Errejón” na recámara. Fretar unha nova formación compatible co sanchismo que permita redeseñar ao seu favor o espazo político que Unidas Podemos impediu por non abdicar da súa autonomía ideolóxica e programática. Sen restar un chisco de mérito ao antigo fundador de Podemos, Íñigo Errejón, existe máis dun indicio para sospeitar que pode haber en marcha un plan de integración horizontal con vórtice no PSOE. O veto a Iglesias e a falaz riscada de non ser un demócrata, lanzado por Pedro Sánchez en plenas negociacións para a súa investidura, serían case unha testemuña de cargo. A dirección estratéxica esixe que nunha corporación haxa un só liderado visible e asumido. Esa foi a lóxica pola que Santiago Carrillo resultou vetado para ingresar no PSOE de Felipe González cando boa parte dos cadros do PCE procedentes do municipalismo xa se incorporaron á formación en postos de responsabilidade. A condición partido apaña-todo filipismo, a súa vocación centrista e centralista, ensaiouse tamén captando a membros destacados do Partido Socialista Popular (PSP) de Enrique Tenro Galván e a dirixentes da á reformista de UCD, como Francisco Fernández Ordoñez, ex alto funcionario na Administración da ditadura.

O outro expediente histórico é máis recente e aproxímase ao que, de cumprirse prazos e consecuencias do 10-N, podería acometerse para acurrunchar a Unidas Podemos na súa vixente conformación. Remóntase á campaña de Ferraz contra a Esquerda Unida de Jullo Anguita, cando o seu entón coordinar xeneral lanzou a teoría das “dúas beiras” para diferenciarse dun partido socialista cercado pola corrupción (Filesa, Malesa, Fondos Reservados, Caso Roldán) e o terrorismo de Estado (GAL), e en resposta desde o filipismo foi inventado a argallada da pinza Anguita-Aznar que tanto percorrido xornalístico tivo nos medios do Grupo Prisa. Unha realidade paralela que agora se tenta reeditar culpando á dereita e a Unidas Podemos da repetición electoral, ilustrándoa coa foto pirateada de Rivera e Iglesias de bate-papo na cafetaría do Congreso. Convén lembrar que á pólvora de “a pinza” engadiuse entón o fulminante da escisión de Nueva Izquierda desde as entrañas de EU, pilotada por veteranos antifranquistas como Diego López Garrido e a avogada Cristina Almeida. Unha integración horizontal en tempo real que terminaría na vertical do poder socialista cando máis tarde os seus principais dirixentes ocuparon escano de deputados, nacionais e autonómicos, nas listas do PSOE.
A historia nen se repite nen tropeza, mas escríbena os vencedores. Íñigo Errejón deu mostras sobradas de ser un home de consensos ao pactar xunto ao PP, PSOE e VOX a aprobación da Operación Chamartín.

Grazas por leres e colaborares co Ollaparo !

Este sitio emprega Akismet para reducir o spam. Aprende como se procesan os datos dos teus comentarios.

off
A %d blogueros les gusta esto: